Đêm ở thành phố này chẳng bao giờ thực sự tối đen. Những cột đèn đường trong các hẻm cũ khu vực Quận 4 cứ rung lên ánh cam bệnh hoạn, rọi xuống những bóng dài run rẩy trông xa hơn thực tế nhiều. Bướm đêm đập cánh sạt sạt vào mặt kính đèn, không khí nặng mùi muối biển từ con sông gần đó lẫn mùi chua loét của rác chưa kịp thu gom. Vụ án đầu tiên bắt đầu từ đó – không phải xác chết ngay lập tức, chỉ là một đứa trẻ mất tích, 11 tuổi, mặc chiếc áo Man Utd sờn gấu, lần cuối cùng được thấy đang ăn xin trước chợ hải sản lúc 2 giờ sáng. Sau đó đến ông chủ tiệm vàng ở Phú Nhuận, gục sau quầy với vết cắt ngang cổ, tất cả tủ kính trưng bày khóa chặt, không dấu hiệu đột nhập. Rồi đến vợ phó chủ tịch quận, đi chân trần dọc đường Lê Loi lúc nửa đêm, bộ đồ ngủ lụa rách nát, cứ lẩm bẩm điệp khúc ba từ: Ánh Sáng Đêm Tối.
Ban đầu chẳng ai liên kết các vụ án này lại. Trẻ mất tích, cướp giết người sai lầm, rối loạn tâm thần – cảnh sát ghi nhận từng vụ là sự cố riêng lẻ, đóng hồ sơ nhanh để giữ chỉ số tội phạm thấp. Nhưng cụ Nguyên, già đốc quan đôi bàn tay ố vàng sau bốn mươi năm hút thuốc, nhận ra quy luật: cả ba nạn nhân đều có cùng vết sẹo nhỏ răng cưa sau tai trái, dấu vết cụ từng thấy một lần vào năm 2021, lúc đỉnh điểm giãn cách xã hội, khi các đường hầm dưới lòng thành phố chật ních người buôn lậu bình oxy và vắc xin giả. Cụ gọi Lan, nhà báo tự do bám đuôi cảnh sát suốt mấy tháng, đào sâu vụ em gái mình mất tích từ trại trẻ mồ côi năm năm trước. Cụ gọi Minh, cựu cảnh sát hình sự bị sa thải, giờ làm bảo vệ kho lạnh – chính là người từng suýt đánh chết một nghi phạm trong trại tạm giam ba năm trước, cũng là chú của đứa trẻ mất tích.
Họ chẳng muốn hợp tác chút nào. Minh nhổ nước bọt xuống đất khi thấy thẻ nhà báo của Lan, bảo cô chỉ tìm tít giật gân để tăng theo dõi. Lan lắc đầu ngao ngán với cái bụng bia và vết sẹo trên đốt tay Minh, coi anh là gã côn đồ hết thời không chịu buông chiếc huy hiệu cũ. Già đốc quan chẳng quan tâm họ có thích nhau hay không, chỉ lật hồ sơ giữa bàn, chỉ vào vết sẹo: “Các chú cứ tưởng mình rọi đèn vào bóng tối, nhưng sâu dưới đó chỉ có Ánh Sáng Đêm Tối thôi. Ánh sáng chỉ xuất hiện khi mọi thứ xung quanh đã đen kịt. Nó không hiện sự thật. Nó chỉ hiện những gì các chú sẵn sàng trả giá để thấy.”
Càng đào sâu, bí mật chất đống nhanh hơn bằng chứng. Đứa trẻ mất tích chẳng phải trẻ đường phố – nó là con trai ngoài giá thú của đại gia bất động sản, người trả tiền cho mạng lưới quan chức và xã hội đen giấu nó khỏi gia đình chính thức, sợ scandal làm hỏng vụ IPO sắp tới. Ông chủ tiệm vàng chẳng phải nạn nhân cướp: ông ta rửa tiền cho băng xã hội đen, ăn bớt tiền trả tiền cai nghiện cho con trai, bọn chúng phát hiện nên cắt cổ, khóa chặt cửa rồi đi. Còn vợ phó chủ tịch quận chẳng điên: bà ký hợp đồng giả để đại gia chiếm đất hộ nghèo dưới danh nghĩa đô thị hóa, đến khi phát hiện chồng dùng chính mạng lưới đó bán vật tư y tế vốn cứu được em gái bà trong đợt dịch, bà mới sụp đổ tinh thần.
Tất cả bọn họ, ai liên quan đều có lý do riêng. Đại gia muốn bảo vệ công ty, quan chức muốn nhận hối lộ, xã hội đen muốn chia chác, gia đình chỉ muốn sống sót. Chẳng có kẻ ác rõ ràng, chẳng có anh hùng đội mũ trắng. Minh phát hiện nghi phạm mình từng đánh suýt chết ba năm trước – kẻ mất một mắt vì trận đòn – chính là người rò rỉ vị trí con trai đại gia cho kẻ bắt cóc, cũng là người cuối cùng thấy em gái Lan còn sống ở trại trẻ. Lan tìm ra già đốc quan từng ký giấy báo tử giả cho em gái mình, bảo là chết đuối, tất cả vì xã hội đen đe dọa giết cháu nội cụ nếu không làm theo. Ranh giới đúng – sai, thiện – ác loang lổ, mềm nhũn như mực ướt.
Họ đứng trước cửa hầm dẫn xuống lòng đất một đêm, không khí lạnh ẩm, ánh sáng duy nhất từ chiếc đèn pin sờn của Minh, lâu lắm chẳng ai nói tiếng nào. Bóng tối dưới đó chẳng trống rỗng, nó nhồi nhét đầy bí mật người ta chôn giấu, đầy lựa chọn đã làm mà chẳng thể rút lại. Đó chính là Ánh Sáng Đêm Tối, già đốc quan từng nói. Không phải ánh sáng dẫn đường, là ánh sáng soi rọi tất cả phần con người bạn cố giấu, thậm chí trước chính mình. Một khi đã thấy nó, bạn chẳng thể làm ngơ được nữa. Chẳng thể quay lại giả vờ thế giới chia trắng đen rõ ràng, khi thực ra mọi thứ chỉ là vô vàn sắc độ xám, được thắp sáng bởi thứ ánh sáng lạnh lẽo kỳ lạ chỉ tồn tại trong đêm khuya.
