Ánh Bình Minh Trên Cao Nguyên: Cây Sinh Mệnh Và Khúc Tráng Ca Bảo Vệ Bác La Mộc La
Thập niên 90, Mã Trị nằm co ro giữa cao nguyên Thanh Hải đầy nắng gió, nơi đất đai khô cằn bám đầy phận nghèo. Mỗi mùa đông đến, tiếng gào thét của gió qua những triền núi như xé toạc cả bầu trời u ám. Nông dân vật lộn với mảnh ruộng cằn, người chăn nuôi thẫn thờ nhìn đàn gia súc gầy trơ xương. Cái đói cứ bám riết như bóng ma trên lưng áo chàm của những con người nơi đây. Trong lúc ấy, vùng đất bí ẩn Bác La Mộc La lân cận lại trở thành kho báu đẫm máu. Súng săn nổ vang giữa đêm, những đàn linh dương Tây Tạng ngã xuống không thương tiếc, tiếng xe tải chở khoáng sản lậu ầm ĩ suốt đêm ngày phá tan sự tĩnh lặng vốn có.
Giữa lúc đó, Phó huyện trưởng Đa Kiệt - người đàn ông thấp bé nhưng mắt sáng quắc như lửa núi - đứng tại đỉnh đồi nhìn xuống thung lũng khói bụi mù mịt. Mảnh áo da cừu xạm màu gió cát của ông phập phồng theo nhịp thở gấp. Được sự chống lưng của huyện trưởng Lâm Bồi Sinh - vị quan chức thoáng chút cải cách trong tư tưởng, ông quyết tâm thành lập đội tuần núi. Mục đích ban đầu đơn thuần: tìm mỏ quặng để kéo huyện nghèo thoát khỏi vũng lầy. Nhưng định mệnh thay đổi khi ông tận mắt thấy một đàn linh dương non bị xẻ thịt tươi ngay dưới chân Cây Sinh Mệnh - gốc sam cổ thụ ngả màu nâu đỏ, thường được dân bản địa coi như báu vật linh thiêng. Máu loang đỏ lớp vỏ cây nứt nẻ như vết thương không bao giờ lành. Từ khoảnh khắc ấy, tâm can ông như dồn hết vào hai chữ bảo vệ.
Đội tuần núi ban đầu chỉ là nhóm người lam lũ, gồm vài thanh niên hăng hái và những cụ già rắn rỏi thạo địa hình. Cho đến ngày Bạch Cúc - nữ cảnh sát trẻ mồ côi - xuất hiện như ngọn gió lạ thổi vào nhóm. Cô được bác sĩ tình nguyện Trương Cần Cần cưu mang từ thuở lên ba, lớn lên trong câu chuyện kể về Cây Sinh Mệnh che chở cho bao sinh linh giữa núi rừng. Giữa vùng đất chết Bác La Mộc La, nơi lính tuần tra phải đối mặt với lưỡi lê voi sừng săn trộm, Bạch Cúc nhanh chóng trở thành bóng hồng thép. Cô học cách ngụy trang dưới tán cỏ khô, đọc dấu chân thú qua vết gãy ngọn cây y như đọc sách. Tình yêu của cô với phóng viên Thiệu Vân Phi cũng nảy nở tự nhiên như cây non vươn mình trên đá: anh đến từ thành phố, lần đầu cầm máy ảnh phơi sáng giữa bão tuyết đã bắn mất ổ phim, còn cô cười ngặt nghẽo khi dạy anh cách nhóm lửa bằng rễ cây khô.
Cây Sinh Mệnh trở thành chốn họp bàn bí mật: dưới cành cây trĩu nặng tuyết, họ lập bản đồ rào chắn bảo tồn, kiến nghị lên tỉnh. Từng tờ trình thấm đẫm mồ hôi của Đa Kiệt, chữ viết tay nguệch ngoạc trên nền giấy bọc khoai. Cả nhóm như ngọn lửa bùng lên giữa đêm tuyết, dồn sức cho khu bảo tồn sắp thành hiện thực. Thế rồi, chỉ một tuần trước ngày khánh thành, Đa Kiệt bỗng biến mất không lời từ giã. Những lá thư nặc danh buộc tội ông liên quan khai thác lậu xối xả vào huyện. Đội tuần núi oằn mình dưới áp lực giải tán. Bạch Cúc ôm mặt khóc dưới gốc Cây Sinh Mệnh, nơi họ từng thề giữ lấy mảnh đất này. Thiệu Vân Phi đau đớn rời đi với loạt bài phóng sự dang dở, để lại chiếc máy ảnh làm kỷ vật.
Hơn mười năm sau, Bác La Mộc La đã hồi sinh. Linh dương xuất hiện thành đàn dưới chân núi ban mai, nhưng tiếng máy xúc trái phép lại đe dọa phá tan giấc yên. Những người khai thác than đêm chui rúc như chuột, đào hầm sát cả gốc Cây Sinh Mệnh. Bạch Cúc lúc này đã trở thành nữ hiệu trưởng trường cấp ba vùng cao, ngày đêm dạy học trò về giá trị môi trường. Cô tình cờ gặp lại Thiệu Vân Phi - giờ là nhà báo môi trường nổi tiếng, vẫn giữ chiếc túi vải đựng kỷ vật năm xưa. Hội ngộ cùng bạn cũ Lâm Hạc - cựu thành viên đội tuần tra nuôi giấc mơ trồng rừng, họ quyết tạc lại lời thề dưới Cây Sinh Mệnh năm nào.
Hành trình truy tìm sự thật về Đa Kiệt dẫn họ đến chiếc hộp gỗ giấu kín trong hốc cây cổ thụ: nhật ký ghi tỉ mỉ từng vụ hối lộ của bọn khai thác lậu, tấm ảnh chụp ông lén ghi lại biển số xe chở than trái phép. Bức thư tuyệt mệnh viết vội trên mảnh giấy bao thuốc: Ta chọn ở lại với Cây Sinh Mệnh, các con hãy giữ lấy bầu trời cho linh dương.... Hóa ra ông đã dùng cái chết của mình để bẫy bọn tội phạm, để lại bằng chứng vạch mặt những sai phạm bao năm.
Tháng Năm năm ấy, tòa án xét xử ồn ào kết thúc bằng tiếng vỗ tay vang dội. Dưới bóng Cây Sinh Mệnh xanh mơn mởn những chồi non mùa hạ, Bạch Cúc cùng người dân dựng tấm bia đá nhỏ ghi: Nơi này, mỗi nhành cây là mạng người. Thiệu Vân Phi ôm máy ảnh chụp liên tục khoảnh khắc đàn voọc mũi hếch đu đưa trên cành cây mẹ - loài tưởng chừng đã tuyệt tích bao năm nay. Gió cao nguyên thổi qua tán lá xào xạc như khúc nhạc cho lời hứa mới: nơi hồi sinh của sự sống, sẽ không bao giờ tắt.
