Người ta kể lại rằng, trong sử thi Kalevala – kiệt tác được biên soạn từ những khúc ca dân gian lưu truyền hàng thế kỷ ở vùng Karelia, câu chuyện Kullervon tarina (Truyện Kullervo) luôn ám ảnh người nghe bởi sắc màu bi tráng, máu me và định mệnh nghiệt ngã của nhân vật chính. Bối cảnh của câu chuyện bắt đầu từ thế kỷ 12, khi Karelia còn là vùng đất của những cánh rừng taiga rậm rạp, hồ nước màu trà đọng giữa những đồi cỏ thấp, và những bản làng gỗ vách ván nằm rải rác dọc bờ sông Vuoksi, nơi các dòng họ sinh sống theo luật lệ của rừng sâu, máu mủ giữa các gia tộc quan trọng hơn bất kỳ quy định nào do người ngoài ban hành.
Hai dòng họ Kalervo và Untamo là láng giềng sinh sống bên khúc sông có bãi câu cá dồi dào nhất vùng, mối hận thù giữa họ đã âm ỉ từ ba đời, bắt đầu từ việc Untamo lén đánh cắp lưới cá của Kalervo, rồi leo thang thành đốt chuồng gia súc, giết người qua lại không dứt. Đỉnh điểm là mùa hè năm ấy, khi quả dâu rừng chín đỏ vệ đường, Untamo dẫn theo ba chục gã đàn ông cầm rìu đá, giáo gỗ tẩm nhựa thông, tấn công làng của Kalervo lúc bình minh khi người dân còn đang ngủ say. Họ đốt sạch những túp lều dài, giết tất cả người già, đàn bà, trẻ nhỏ, không tha cả chó và gia súc, máu chảy thành vũng trước sân nhà Kalervo.
Chỉ có đứa con trai nhỏ của Kalervo là Kullervo sống sót. Chú bé năm tuổi bị chôn dưới xác mẹ mình khi bà bị giáo đâm xuyên ngực, nằm im nhắm mắt suốt cuộc thảm sát, nên lính của Untamo tưởng đã chết, chỉ khiêng xác phơi ra ngoài bìa rừng thì chú mới cựa quậy. Untamo nhìn đứa trẻ bụng đói, mắt đầy hận, lại nghĩ: giết đi thì lãng phí sức lao động, cứ nuôi nó như con ruột, rồi để nó phục vụ dòng họ mình sau này. Thế là Kullervo được đưa về nhà Untamo, ăn chung mâm với các con của hắn, mặc áo vải len dệt thô do vợ Untamo may, nhưng không một ai coi cậu là người nhà thực sự.
Kullervo lớn lên không giống ai trong làng. Năm mười tuổi, cậu có thể bẻ gãy cành cây sồi to bằng cổ tay chỉ bằng một tay, khiêng một bao yến mạch nặng bằng người trưởng thành từ bến tàu lên nhà kho mà không thở dốc. Nhưng sức mạnh ấy đi kèm với bản tính nổi loạn đến mức đáng sợ: cậu đá vỡ nồi sắt của bà nội Untamo khi đang nấu cháo, lấy rìu chặt đứt đuôi con ngựa kéo cày vì nó không chịu đi nhanh, còn đánh con trai cả của Untamo ngất xỉu chỉ vì gã ta giật cái bánh mì đen trên tay cậu. Dân làng bắt đầu thì thầm sau lưng: đứa trẻ này là quỷ dữ được Untamo đem về nuôi, nó sẽ mang tai họa đến cho cả bản. Không lâu sau, họ tập trung trước sân nhà Untamo, cầm gậy gộc, cuốc rựa, đòi loại bỏ cậu ta vĩnh viễn, nói rằng nếu không giết cậu ta thì cả làng sẽ bị cậu ta hủy diệt trong một ngày không xa.
Untamo cũng sợ, nhưng không muốn giết Kullervo vì đã tốn gạo nuôi cậu bao năm. Hắn lần lượt bán Kullervo cho thợ rèn ở bản lân cận, rồi cho người thợ dệt, rồi cho chủ trại chăn nuôi lợn, nhưng cậu đều phá sạch đồ đạc, đánh chủ nhân, rồi bỏ trốn về. Đó là lúc Kullervo bắt đầu cuộc đời đi tìm mục đích sống và khả năng của mình: cậu không biết mình là ai, Untamo luôn bảo bố mẹ cậu chết vì bệnh dịch hạch, dòng họ Kalervo đã tuyệt chủng từ lâu. Cậu đi khắp các bản làng Karelia, thử làm thợ săn nhưng giết cả đàn nai sừng tấm chỉ để lấy một tấm da, thử làm ngư dân nhưng xé nát lưới, làm nước hồ dậy sóng vì cậu gồng mình kéo lưới quá mạnh. Cậu hỏi mọi người: Tôi là ai? Sức mạnh này để làm gì? Không ai trả lời được, cho đến một mùa đông giá rét, cậu gặp một lão ca sĩ mù đang ngồi dưới gốc cây bách xanh hát những khúc runo cổ về dòng họ Kalervo.
Lão ca sĩ sờ vào bàn tay to lớn đầy vết sẹo của Kullervo, nghe cậu kể về cuộc thảm sát năm xưa, rồi khóc. Lão bảo: Cháu là Kullervo, con trai của Kalervo, dòng họ cháu bị Untamo tàn sát sạch, chỉ còn cháu sống sót. Sức mạnh của cháu là di sản của tổ tiên, nhưng cũng là lời nguyền. Kullervo lấy từ trong túi da thú ra chiếc trâm cài tóc rỉ sét mà cậu nhặt được trong đống đổ nát của bản xưa, lão ca sĩ nhận ra ngay đó là trâm cài tóc của bà nội cháu – thứ bà luôn mang theo bên mình. Mọi sự bỗng chốc hé lộ: Untamo không phải cha nuôi tốt bụng, hắn là kẻ sát nhân đã giết cả gia đình cậu. Số phận của cậu chợt rõ ràng như nước hồ mùa thu: cậu sinh ra để báo thù, không chỉ cho gia đình, mà cho cả dòng họ bị hủy diệt.
Kullervo không vội vàng đi trả thù ngay lập tức. Cậu luyện tập với chiếc rìu sắt mới rèn, học cách kiểm soát sức mạnh của mình, không còn phá hoại vô nghĩa nữa. Cậu đi tìm những người còn sót lại của dòng họ Kalervo tản mát khắp nơi – những người may mắn trốn thoát khỏi cuộc thảm sát năm xưa, tập hợp thành một đội quân nhỏ nhưng dũng mãnh. Khi tuyết tan, băng trên sông Vuoksi vỡ, cậu dẫn quân tấn công làng của Untamo. Lần này không có bất ngờ bình minh, Kullervo cố ý để cho Untamo biết mình là ai, để hắn có thời gian sợ hãi, hối hận. Khi cậu đối mặt với Untamo trên sân nhà, ông ta già đi, run rẩy, bảo Con là con trai ta, ta nuôi con bao năm, cho con ăn, cho con mặc. Kullervo cười khẩy, chiếc rìu sắt trong tay sáng lên dưới nắng xuân: Ngươi giết bố ta, giết mẹ ta, giết cả em gái ta còn nằm trong nôi. Nuôi ta chỉ để lấy sức lao động, giờ đến lúc ngươi trả giá cho tội lỗi của mình. Cuộc chiến không kéo dài lâu, Untamo và toàn bộ dòng họ hắn bị tiêu diệt, ngôi làng bị đốt trụi, giống hệt cách hắn đã làm với làng của Kalervo mười lăm năm trước. Kullervo đứng giữa đống tro tàn, nhìn chiếc trâm cài tóc của mẹ trong tay, biết mình đã hoàn thành mục đích, nhưng cũng biết sau báo thù chỉ còn sự trống rỗng, như chính lão ca sĩ đã cảnh báo từ trước.







