Mớ chuyện pháp lý (Phần 2): Hỗn Loạn Trên Từng Bậc Thang
Nếu ai đó tưởng rằng hành lang tòa án chỉ toàn những bộ áo dài trang trọng, giọng nói trầm ấm của luật sư và sự tĩnh lặng đến rợn người của phòng xử, thì Tòa án Quận Patparganj sẽ khiến hôi lẫn cảm xúc. Không khí nơi đây không phải là “công lý nghiêm minh” theo sách vở, mà là một mớ hỗn loạn sống động, một bức tranh tuyệt đối không phong cách AI nào có thể vẽ nên.
Hãy bước qua cánh cửa gỗ cũ kỹ, bước qua đám đông lao xao ngoài sân – những người da rắn, những người hách dịch đưa tin, những bà lão bán hỗn tạp lẫn lộn với mùi trà vối – và bạn sẽ thấy. Các nhân viên tòa án nơi đây không phải là những bóng ma trong hợp đồng. Ông thư ký già nhất, với cặp kính mỏng như con gián, có thể vừa dúi vào tay bạn một bản văn bản ghi hình chữ xiên xẹo, vừa thều thào chửi thầm chính quyền thành phố vì không sửa máy photocopy đã hỏng từ thời Đế chế. Anh chàng phụ việc trẻ tuổi, với chiếc áo sơ mi luôn không cài nút ở cổ, sau khi nộp hồ sơ xong, có thể lập tức rút sạc pin điện thoại và ném vào cái quạt trần xoay ì ạch – một quà tặng tinh thần của một vị khách không mời mà vẫn thường xuyên đến.
Họ nỗ lực, theo cách rất riêng. Họ sắp xếp lịch xử một cách “linh hoạt” đến mức một vụ kiện về quyền sử dụng đất có thể bị lệch sang cuối ngày chỉ vì thẩm phán chính mất hồ sơ. Họ cố gắng giữ trật tự trong phòng chờ, nhưng trật tự thường bị phá vỡ bởi tiếng khóc nức nở của người vợ bị bỏ rơi, hay câu hỏi chõ vào của ông lão túi trĩu đơn kiện: “Thưa ông, con trai tôi nó bảo là có quyền lợi hay quyền lợi?”. Họ chao liều vì công lý, nhưng công lý ở đây thường là thứ phải được đổ mật từng giọt, từng bước, trong tiếng ồn ào của máy tính cũ và tiếng gõ bàn phím như muôn năm.
Và chắc chắn, không thể thiếu sự phản đối. Không phải sự phản đối trang trọng, xuất hiện trên tờ báo hay trong một văn kiện pháp lý. Mà là những sự phản đối rất cụ thể, rất… trần trụi. Có thể là một thư ký khác ở phòng bên, người ta gọi là “Bà phán”, vì bà lúc nào cũng đội chiếc khăn trùm đầu như một vị tu sĩ Ấn Độ, bà sẽ bước sang, đặt một tay lên hông, tay kia chỉ thẳng vào mặt anh chàng phụ việc trẻ và hét lên bằng tiếng Hindi vang trời: “Mày đã thay đổi con số trong hồ sơ chưa? Tao thấy rồi! Mày tưởng tao mù à?”. Hoặc là sự phản đối của chính bản thân hệ thống: cái máy tính xử lý văn bản đột ngột xanh màn hình giữa chừng khi luật sư đang gõ đến đoạn then chốt, khiến một phòng rộng phải chờ đợi trong im lặng rùng rợn, đến mức nghe thấy cả tiếng muỗng khẽ chạm vào ly trà của bà lão bán nước ở ngoài hành lang.
Mỗi ngày ở Patparganj là một vở kịch vừa bi tráng vừi hài hước, nơi những con người “kỳ quặc” kia – với đôi giày bệt, áo sơ mi nhàu, và một khối óc toàn những mẹo vặt, kinh nghiệm năm tháng – chính là những ngôi sao. Họ là cầu nối giữa một bên là luật pháp chính thống, bất di bất dịch, và một bên là thế giới thực hỗn độn, hừng hực sức sống và nhu cầu. Họ không chính xác, không hoàn hảo, nhưng họ vẫn tiếp tục bước đi trên mặt đất gạch ố vàng, giữa những bức tường nứt nẻ, để từng ngày, từng bản hồ sơ, có thể di chuyển mãi về phía trước, dù là một vài centimet.
Thế nên, hỗn loạn? Có chứ. Nhưng trong mớ bòng bong ấy, vẫn lóe lên một thứ ánh sáng mờ nhạt, vừa như tội lỗi vừa như hy vọng – thứ ánh sáng của những con người quen sống trong lỗi và cố gắng sửa sai, trên chính bậc thang của một tòa án mà nhiều người chỉ coi là nơi đổ lỗi. Và đó, có lẽ, chính là bản chất của “Mớ chuyện pháp lý” nơi đây.
