Mùa hè những năm 80 lặng lẽ trôi trong cái nắng như đổ lửa của miền Bắc Việt Nam thời bao cấp. Hai dãy nhà tập thể cũ kỹ của nhà máy dệt len nằm đối diện nhau, vách tường loang lổ như bức tranh về những năm tháng khốn khó. Nhà họ Trịnh và nhà họ Vương vốn dĩ đã không ưa nhau từ một mối thù chẳng rõ ràng, chỉ nghe đồn chuyện tranh giành suất tiến cử đi học nước ngoài mấy chục năm trước. Lũ trẻ cùng xóm vẫn thấy ông Trịnh chủ tịch chi bộ mỗi lần nhìn sang nhà bên mặt đỏ bừng, còn bà cụ Vương thì tựa cửa cười khảy mỗi khi nghe tin nhà họ Trịnh gặp chút trắc trở.
Mùa hè những năm 80 năm ấy đặc biệt hơn cả. Nhà máy dệt xuống dốc, hàng đống công nhân phải nghỉ việc đứt quãng. Vương Ánh Dung – con gái thứ bảy nhà họ Vương mất chỗ làm sau đợt cắt giảm. Đầu hàng số phận, cô xuýt xoả theo phong trào nuôi lợn nái để kiếm chút đỉnh, nào ngờ gặp ngay dịch tả. Lứa lợn sáu con chết sạch sau hai tuần, để lại cho cô món nợ chồng bằng mấy tháng lương. Chẳng nao núng, cô lại bàn với chị gái gom tiền mua mẻ cái chum to tướng, gắng gượng làm nghề nấu giấm gạo theo sách hướng dẫn. Nhưng giấm chua quá, chẳng ai mua, đành đổ đi từng chậu mà tim như cắt. Trong cái cơ cực ấy, có đôi bàn tay vô hình âm thầm đỡ đần. Sáng sáng, trước hiên nhà Ánh Dung thường thấy vài cân gạo trắng để trong chiếc làn mây cũ, lúc thì gói thuốc sốt rét điều trị cho con lợn cuối cùng, khi lại mẩu giấy ghi chép công thức pha giấm chuẩn xác.
Những mùa hè những năm 80 nắng như thiêu ấy làm người ta dễ mềm lòng. Rốt cuộc chính Trịnh Mân Giang – con trai cả nhà họ Trịnh, một anh công nhân ít nói nhưng có tay nghề bậc nhất phân xưởng – là người lặng lẽ giúp đỡ. Lúc đầu lảng tránh nhau như hai chiếc bóng, lần theo những chiều mưa rào, anh đưa cô kịp về trước khi nước ngập tới gối. Rồi cảnh anh giấu diếm đổ giúp mẻ giấm hỏng, nhường luôn cái xe đạp cà tàng để cô chở giấm vào chợ phiên... Lửa gần rơm dù có ý xa vời cũng hóa thành than hồng. Dưới gốc cây bàng già vương vãi lá đỏ, đôi trẻ chợt nhận ra mình đứng lặng hồi lâu giữa vòng quay vội vã của phố huyện.
Thế nhưng mối tình vấp phải ngọn núi định kiến. Ông Trịnh đập bàn nện ghế: Nhà nó xưa cướp cơ hội của ông, giờ con mày lại muốn rước về à?, trong khi bà Vương cười gằn: Tổ tiên họ Trịnh hãm hại ông bà mình, đòi bắt cháu nội ta làm dâu?. Những lời đồn thổi như lá mùa thu bay khắp xóm. Ánh Dung thắt lòng từ chối Mân Giang, còn anh thì cắn răng cất công học bổ nghề thủ công từ Hà Nội về để giúp cô mở lò sản xuất giấm đóng chai.
Chính mùa hè những năm 80 cuối cùng trước thời đổi mới đã chứng kiến sự hóa giải. Trong một trận mưa lũ lớn, Mân Giang xả thân cứu bé Hải – đứa em út nhà họ Vương – khỏi dòng nước cuộn. Hành động ấy như ngọn nước xoáy tan lớp băng dày. Đám cưới được tổ chức giữa sân kho hợp tác xã ngập nắng vàng. Mâm cỗ đạm bạc với đĩa giò lụa gói lá chuối, bát canh rau muống nhưng đong đầy tiếng cười. Những bàn tay hai họ bắt nhau lần đầu sau bao mùa hạ chua cay. Khúc dạo đầu của thời mở cửa đã khép lại trang thù hận bằng điệu valse ngọt ngào...
