Tối qua đang ngồi gõ máy tính, con mèo nhà tôi bất ngờ nhảy lên bàn, dẫm lên bàn phím mấy cái rồi nằm đè lên cả đoạn văn tôi vừa viết xong. Tôi định đẩy nó sang bên, nhưng nhìn cái bụng phệ lăn ra, chân mềm nhũn thiu thiu ngủ, tay lại dừng lại. Rồi bỗng nhớ ra câu nói đọc đâu đó mấy năm trước: Không phải con người nuôi mèo, mà chính loài mèo đã cho phép con người ở bên cạnh chúng.
Nghĩ kỹ thì đúng thật, chẳng có chút nói quá nào. Chúng ta tự hào rằng mình là chủ của mèo, mua cho chúng áo len đan tay, nhà vệ sinh tự động xịt rửa, đồ chơi lông lửng treo đầy cửa, nhưng thực ra là chúng ta đang cố gắng thuyết phục chúng ở lại mà thôi. Mèo không cần con người. Chúng có thể sống ngoài đường, săn chuột, leo cây, tự lo cho bản thân mình. Chúng chọn ở lại với chúng ta, chỉ vì chúng muốn thôi – có thể vì cái cửa sổ hướng nam sưởi ấm cái lưng lông mượt, có thể vì mỗi sáng đều có hạt cát sạch trong hộp vệ sinh, có thể chỉ vì tôi không bao giờ quên đổ đầy bát hạt mèo loại hải sản nó thích, chứ không mua loại rẻ tiền viện lý do tốt cho sức khỏe.
Nó không bao giờ chạy tới khi tôi gọi tên, trừ khi tôi lắc cái hộp bánh thưởng nghe xào xạc. Khi nó cọ đầu vào chân tôi, chẳng phải vì nó thương tôi đâu, mà là để tiết ra pheromone đánh dấu cái vùng lãnh thổ gọi là người chăm sóc nó thôi. Hôm trước nó mang về một con chim non vừa bắt được, để ngay trước cửa tủ lạnh, nhìn tôi khịt khịt mũi như kiểu đây là quà của mày, cảm ơn tao đi. Tôi ghét lông chim dính khắp sàn, la nó một tiếng, nó quay đầu lưng lại, ngồi rửa mặt bằng chân sau, coi như không quen tôi từ bao giờ. Đấy, đó là thái độ của loài mèo: chúng cho bạn quyền được chăm sóc, được ở gần, nhưng bất kỳ lúc nào cũng có thể lạnh lùng rời đi, nếu bạn làm chúng không vừa ý.
Nếu thế gian này không còn mèo, chắc chắn căn nhà của hàng triệu người sẽ vắng đi cái gì đó ấm áp lạ kỳ, kiểu như cái lò sưởi nhỏ chạy bằng lông tơ và tiếng rừ rừ. Không còn tiếng móng vuốt gõ lóc cóc trên sàn gỗ lúc 3 giờ sáng, không còn lông mèo trắng xóa dính đầy áo đen mà chải mãi không sạch, không còn cái cảm giác nặng nề ấm áp đè lên ngực lúc tỉnh dậy, không còn những lúc buồn bã đang ôm gối khóc, bỗng thấy một cái đầu lông mượt thò ra từ bên cạnh, thản nhiên ngồi đè lên cuốn sổ tay đang ghi đầy nước mắt của bạn.
Con người ta cứ nói mình thuần hóa được chó, thuần hóa được ngựa, nhưng với mèo thì hoàn toàn ngược lại. Chúng chưa bao giờ thực sự bị thuần hóa, chúng chỉ là chọn ở lại với chúng ta, cho phép chúng ta được trở thành một phần nhỏ trong đời sống của chúng. Tôi vẫn nhớ lần đầu tiên nó cho phép tôi vuốt ve bụng nó – cái bụng trước đó luôn gồng cứng mỗi khi tôi đưa tay ra, lần đó nó nằm ngửa ra, chân co cong, mắt nhắm tít, rừ rừ rung cả cái giường. Đó không phải là tôi đạt được quyền vuốt ve nó, mà là nó đã mở lòng, cho phép tôi được chạm vào phần yếu ớt nhất của nó.
Giờ nhìn con mèo vẫn đang nằm đè lên bàn phím, móng vuốt thỉnh thoảng cào nhẹ vào tay tôi, tôi thầm cảm ơn vì nó đã chọn ở lại. Cảm ơn vì nó đã cho phép một kẻ lề mề như tôi, được ngồi đây, viết về nó, dù nó có lẽ chẳng thèm đọc, cũng chẳng thèm quan tâm.
