Trong những năm tháng máu lửa của cuộc kháng chiến chống Nhật, khi quân thù gieo rắc tang tóc khắp nơi, vùng cao nguyên Dự Tây (thuộc Hà Nam) với những triền núi đất vàng bạt ngàn và những hang động hiểm trở tựa như một bức tường thành thiên nhiên kiên cố. Nơi đây, gió núi mang theo hơi thở của đất mẹ, hun đúc nên những con người cứng cỏi, giàu lòng yêu nước. Và chính trên mảnh đất ấy, huyền thoại về Nguyên Thượng Phong Vân – một cái tên sau này vang danh khắp vùng – đã bắt đầu cất lên từ những gian khó và nước mắt.
Thái Bảo Tử, một đảng viên cộng sản trẻ tuổi nhưng chí khí sục sôi, từng bước ra từ giảng đường đại học, trở về quê hương khi đất nước lâm nguy. Anh không cầm súng ngay từ đầu, mà dùng tri thức và lòng nhiệt huyết của mình để thổi bùng lên ngọn lửa kháng chiến trong lòng người dân. Thế nhưng, số phận nghiệt ngã đã đẩy anh vào cảnh ngộ đau đớn: vì những hiểu lầm chồng chất, vì sự thù hằn của kẻ thù và cả những toan tính tăm tối nơi chốn quan trường, anh bị vu cáo, phải chịu án tù oan khiên trong nhà lao tối tăm. Trong bốn bức tường lạnh lẽo ấy, giữa những kẻ sơn tặc, đao khách hung hãn với quá khứ đầy thù hận, Thái Bảo Tử đã dùng trí tuệ và khí phách của mình để cảm hóa. Anh không xem họ là tội đồ, mà là những người dân lầm đường lạc lối, hay những chiến sĩ yêu nước bị dồn vào chân tường. Bằng sự chân thành và tầm nhìn về một cuộc kháng chiến toàn dân, anh đã hóa giải ân oán, kéo những trái tim chai sạn ấy về chung một nhịp đập yêu nước. Họ trở thành những mắt xích đầu tiên trong chuỗi liên minh sẽ làm nên kỳ tích sau này.
Ra tù, Thái Bảo Tử như một mũi tên rời cung, lặn lội khắp hang cùng ngõ hẻm của Nguyên Thượng Phong Vân – tên gọi mỹ miều mà người đời sau đặt cho vùng cao nguyên Hoàng Thổ Nguyên này, nơi gió thổi ào ào như phong vân. Anh trở thành sợi dây liên lạc vô hình, len lỏi vào những ngõ ngách tối tăm nhất, nơi quan binh yêu nước, những trí thức yêu nước, những nông dân cần cù và cả những lưu manh lỗi đạo vẫn còn chút lương tri. Anh không chỉ kêu gọi, mà còn tự tay ghi lại những lời thề, những kế hoạch chiến đấu trên những mảnh giấy nhàu nát, dùng máu của chính mình để viết nên lời thề son sắt. Từ những mảnh đời rời rạc ấy, dưới sự dẫn dắt của Thái Bảo Tử, một đội quân kháng Nhật chính quy đã ra đời – không phải là một đạo quân chính quy theo nghĩa truyền thống, mà là một tập thể những người dân quê hương, gác lại thù riêng, đồng lòng căm thù giặc.
Và họ đã chiến đấu như những chiến binh thực thụ, trên chính chiến trường mà thiên nhiên đã ban tặng: Nguyên Thượng Phong Vân với những cánh đồng đất vàng trải dài, những ngọn núi đá tai mèo dựng đứng, và một hệ thống địa khẩn viện (nhà hầm dưới lòng đất) chằng chịt như mạng nhện. Những đường hầm bí mật thông từ nhà này sang nhà khác, từ làng này sang núi kia, trở thành mạch máu nuôi dưỡng phong trào. Họ dùng địa hình hiểm trở để mai phục, dùng triệt hạ, dùng du kích chiến đấu với quân Nhật đông đảo và trang bị hiện đại. Mỗi tảng đá, mỗi lùm cây trên cao nguyên Hoàng Thổ Nguyên đều trở thành đồng minh. Người dân không chỉ nuôi giấu cán bộ, mà còn trực tiếp tham gia, trở thành tai mắt, thành những bóng ma trong màn sương núi rừng, khiến quân thù khiếp đảm. Máu đã đổ, nước mắt đã rơi, nhưng tinh thần kháng chiến không bao giờ nguôi. Họ đã tắm máu, đã hi sinh, nhưng cũng đã viết nên một trang sử chói lọi, một huyền thoại về sức mạnh của lòng yêu nước và sự đoàn kết, về một Nguyên Thượng Phong Vân bất khuất, nơi gió vẫn thổi, và huyền thoại vẫn sống mãi trong trái tim những người con đất Việt.
