Palestine 36: Cuộc Cách mạng Palestine 1936 – Kháng cự quyết liệt trước chính sách chia cắt và nhập cư
Cuộc Cách mạng Palestine năm 1936, thường được gọi là Palestine 36 hay Cuộc Nổi dậy Ả Rập Lớn (Great Arab Revolt), đánh dấu một cột mốc đầy máu và khói trong lịch sử đấu tranh của người Palestine. Không chỉ là một phong trào đấu tranh nhất thời, Palestine 36 là phản ứng cộng đồng rộng rãi và có tổ chức trước những hệ lụy nghiêm trọng của chính sách thuộc địa Anh và làn sóng nhập cư Do Thái được Anh khuyến khích.
Bối cảnh và nguyên nhân sâu xa:
Sau thế chiến I, Anh nhận ủy thác quản lý Palestine theo Hiệp ước Sèvres và Tuyên bố Balfour (1917) đã cam kết hỗ trợ một quê hương dân tộc Do Thái tại Palestine. Điều này trực tiếp xung đột với quyền tự quyết của đa số người Ả Rập Palmerestine vốn đã sinh sống ở vùng đất này qua nhiều thế kỷ. Làn sóng nhập cư Do Thái từ cuối thế kỷ XIX, đặc biệt tăng mạnh sau khi phát xít Đức lên nắm quyền ở châu Âu, dẫn đến sự thay đổi dân số và cạnh tranh gay gắt về đất đai, việc làm. Người Palmerestine cảm thấy bị đe dọa cả về bản sắc lẫn cơ sở vật chất trước một quốc gia trong quốc gia đang hình thành dưới sự bảo hộ của Anh. Các phong trào dân tộc Ả Rập Palestine, dưới sự lãnh đạo của Hội đồng Ả Rập Cao cấp (Arab Higher Committee), đã nỗ lực đàm phán và biểu tình hòa bình nhưng không đạt kết quả.
Diễn biến quyết liệt của Palestine 36:
Phong trào bùng nổ vào tháng Tư 1936 với một cuộc đình công tổng lực kéo dài nhiều tháng, được thực hiện bởi giai cấp công nhân và thương nhân Ả Rập, phối hợp với các cuộc tuần hành và biểu tình. Mục đích ban đầu là yêu sách chấm dứt chính sách nhập cư Do Thái, chấm dứt sự mua đất Do Thái và thành lập một chính phủ dân chủ độc lập. Khi Anh từ chối đáp ứng và đàn áp bạo lực, phong trào nhanh chóng chuyển sang đấu tranh vũ trang. Các nhóm du kích Palestine, có sự tham gia của lực lượng dân chúng và một số cựu sĩ quan Ottoman, bắt đầu tấn công các tuyến đường sắt, nhà máy, và đồn trú của Anh, cùng với các khu định cư Do Thái mới. Cuộc nổi dậy nhanh chóng lan rộng trên khắp các vùng đông bắc và trung tâm Palestine.
Sự đàn áp tàn bạo của Anh:
Chính quyền Anh đáp trả bằng một chiến dịch quân sự quy mô lớn và dã man, được gọi là cuộc nổi dậy chống lại cuộc nổi dậy. Họ điều động hàng chục nghìn quân, xe thiết giáp, máy bay chiến đấu và thậm chí sử dụng vũ khí hóa học (lông nổ) để dẹp bỏ các làn quân du kích. Chiến thuật càn quét (round-ups), tập trung vào các làng Palestine, nơi bị nghi ngờ ủng hộ nổi dậy, trở nên phổ biến. Hàng trăm nóc nhà, thường là tổ hợp nhà cửa của cả làng, bị đánh sập. Hệ thống luật pháp quân sự được áp đặt, với các tòa án quân sự xử án nhanh và hình phạt nặng, bao gồm phạt tù, tra tấn, và hành quyết công khai. Sử gia ước tính khoảng 5.000 người Palestine (chủ yếu là dân thường) thiệt mạng, hàng chục nghìn bị thương, và khoảng 10% nam thanh niên Palestine bị bắt giữ hoặc lưu đày. Lực lượng an ninh và cảnh sát Do Thái (do Anh trang bị và huấn luyện) cũng tham gia vào các cuộc đàn áp, làm trầm trọng thêm sự chia rẽ giữa cộng đồng Ả Rập và Do Thái.
Kết thúc và hậu quả lâu dài của Palestine 36:
Cuộc nổi dậy chính thức kết thúc vào năm 1939, khi các lãnh đạo nổi dậy chủ chốt bị tiêu diệt hoặc buộc phải ẩn náu, và cộng đồng dân cư bị kiệt quệ. Tuy nhiên, sự đàn áp của Anh không giải quyết được mâu thuẫn gốc rễ. Thay vào đó, nó dẫn đến Báo cáo Ban Peel (1937), lần đầu tiên chính thức đề xuất chia cắt Palestine thành một nhà nước Do Thái và một nhà nước Ả Rập – một gợi ý đặt nền móng cho các kế hoạch phân chia sau này. Chính sách của Anh sau đó chuyển sang hạn chế nhập cư Do Thái (Sách trắng 1939), nhưng niềm tin giữa hai cộng đồng đã tan vỡ hoàn toàn.
Palestine 36 trở thành biểu tượng của tinh thần kháng cự và sự hy sinh tập thể của người Palestine. Nó chứng tỏ quyết tâm bảo vệ quê hương của họ trước âm mưu xóa bỏ bản sắc dân tộc, đồng thời để lại một vết thương sâu sắc trong ký ức tập thể, được truyền lại qua các thế hệ. Về phía Anh, cuộc nổi dậy làm lộ rõ sự bất lực và sự phản cảm của chính sách thuộc địa, khiến họ phải tìm cách giải quyết xung đột bằng cách chia cắt, một quyết định có hệ lụy kéo dài cho đến tận ngày nay. Palestine 36 không phải là một trận đánh thua, mà là một cú hích đầu tiên đầy đau thương nhưng kiên cường trong hành trình đấu tranh kéo dài của người Palestine vì độc lập và quyền tự quyết.
