Lỗ hổng trên bức tường gạch cũ kỹ ấy, bao giờ cũng chỉ là một khe hở nhỏ, đủ để một cái nhìn len lỏi, một mùi hương quen thuộc (một loại trầm rẻ răng mắc ca hay tinh dầu hoa lài?) vượt qua. Nhưng với bà Mười và cô Liễu, nó trở thành Sundutan – một con đường tế nhị, một thông số kín được thiết lập giữa hai ngôi nhà đối diện, và giữa hai thế giới cô độc.
Sundutan không chỉ là sự giao lưu ngang qua một cửa sổ mờ ảo. Nó là tiếng thì thầm khi đêm xuống, là cái bắt tay vụng trộm khi đổi chén trà, là nụ cười được chia sẻ qua một khe hở chỉ vừa đủ để lộ được đôi mắt. Nó là sự đồng thuận ngầm: một cuộc hẹn hò không có lời hứa, một tình cảm được vun đắp trong im lặng qua lớp gạch vữa rêu phong. Họ dùng nó để chống lại sự trống rỗng của những bữa cơm một mình, để đối diện với ánh nhìn xa lạ từ con cái đã lớn, để chìm trong ký ức về một thứ tình yêu đã từng cháy bỏng nhưng giờ chỉ còn là tro tàn trong ngăn kéo tủ.
Nhưng Sundutan cũng là một con dao hai lưỡi. Lỗ hổng ấy vô tình biến bức tường thành một tấm gương phản chiếu những khát khao bị kìm nén. Lòng tham? Phải, là tham muốn một chút hương thơm sự sống, một pha đong đầy cảm xúc khi bản thân đã gần như khô cằn. Sự phản bội? Đúng, với chính mình trước, với những cam kết đã từng thề, với một cuộc sống đã được định hình. Và tất cả, được chứa đựng sau cái gọi là Sundutan – một từ có lẽ chỉ họ hiểu, ám chỉ sự giao cảm sâu sắc đến mức nguy hiểm, thứ tình cảm không còn là thiện ý đơn thuần mà đã xâm phạm vào ranh giới của việc đánh đổi.
Điều gì thực sự ẩn chứa phía sau lỗ hổng đó? Không phải chỉ là hai người phụ nữ. Đó là một phép thử với những quy tắc ngầm: đừng đặt câu hỏi, đừng đòi hỏi tương lai, đừng để lộ bóng dưới ánh đèn đường. Họ tự dựng lên một vánh cửa không gian, một thế giới song song nhỏ bé, nơi họ có thể là chính mình. Nhưng sự đàn áp bản năng, sự dằn vặt của lương tâm, và nguy cơ bị phát hiện – cái bóng của người hàng xóm hay đứa trẻ tò mò – luôn rình rập.
Họ có thể che giấu được bao lâu? Mỗi lần trao nhau một cái bát nước, một cái nhìn, họ đều biết Sundutan đang rộng ra một chút, và cũng càng trở nên bấp bênh. Lỗ hổng trên tường không thể mở mãi. Gạch có thể rơi. Một ngày đẹp trời, thay vì làn khói của trầm, một mùi khói bếp từ nhà bên kia sẽ xộc vào, phơi bày tất cả. Hoặc một người trong hai người mỏi mòn, đòi hỏi nhiều hơn một chút ánh sáng, và vô tình kéo theo cả bức tường xuống.
Sundutan là sự giao cảm được đong đếm bằng milimet, là mối liên kết được đánh giá bằng giây. Họ sống trong khoảnh khắc tạm bợ giữa hai bức tường, chờ đợi một mình hay chờ đợi sự sụp đổ. Và câu hỏi không lời vẫn treo lơ lửng: khi ánh sáng cuối cùng lọt qua lỗ hổng và chiếu rõ cả hai bức tường, liệu họ sẽ tìm thấy nhau trong bóng tối hay chỉ còn lại một mảnh gạch vụn giữa hai thế giới đã từng gần khuất?
