Căn phòng tối om này nằm sâu trong tầng hầm một khu tập thể 70 năm tuổi ở quận Praga, Warsaw, nơi lớp vôi tường bong tróc từng mảng để lộ gạch đỏ ẩm mốc, mùi hôi của tóc mục và thuốc lá rẻ tiền bám chặt vào từng kẽ hở. Tuyết rơi suốt cả tuần, lớp băng dày phủ kín cửa sổ sắt duy nhất chặn hết ánh đèn đường, chỉ còn chút xanh mờ từ màn hình điện thoại đã tắt của ai đó in hằn lên sàn gạch lạnh lẽo.
Không có bức tường gạch đá nào đứng giữa năm người ngồi vòng tròn trên những chiếc ghế nhựa sứt mẻ, nhưng ai cũng cảm thấy những bức tường vô hình sừng sững ngăn mình với người đối diện. Gã thợ sửa xe gầy gò với vết dầu mỡ đen kịt trên mép áo da, bà lão già nua ôm chặt túi nhựa đựng lọ bigos tự nấu còn ấm, người kiến trúc sư tóc rối bù mặc vest dính bụi công trường, chàng phục vụ trẻ tuổi có mùi dưa cải chua từ quán milk bar vương trên tay áo, và cô sinh viên châu Á nhỏ nhắn ôm chặt đầu gối run rẩy—họ là những người xa lạ hoàn toàn, ngồi lại đây chỉ vì cúp điện toàn khu, không ai về được nhà trong cái lạnh âm mười độ.
Tiếng gió rít qua khe cửa sủa lên từng hồi, lấn át cả tiếng thở dốc của cô sinh viên. Bà lão là người đầu tiên mở miệng, giọng khàn đặc sau mấy chục năm hút thuốc lá ố vàng: Chồng tôi từng tham gia đình công ở mỏ Wujek năm 1981, bị đánh gãy hai xương sườn, về nhà nằm liệt một tháng không nói nửa lời. Hàng xóm bảo tôi yêu một thằng đàn ông đã chết từ lúc bị tống vào trại giam, bảo tôi là kẻ ngốc. Tôi không mù. Tôi thấy rõ anh ấy đau đớn thế nào mỗi khi nghe tiếng còi hú cảnh sát, thấy rõ anh ấy uống vodka đến mức chảy máu dạ dày. Nhưng tôi vẫn nấu ăn cho anh ấy, vẫn chờ anh ấy về mỗi tối, bởi yêu không phải là không thấy, yêu là chọn nhắm mắt trước tổn thương của người mình ở bên, để còn tiếp tục.
Cô sinh viên Mai, người từ Hà Nội sang học văn học Ba Lan ở Đại học Warsaw được 8 tháng, bỗng giật mình. Cô mở cuốn sổ tay bìa rách, trang đầu viết nguệch ngoạc bằng bút bi đen: Yêu là mù quáng: Ba Lan. Ở Việt Nam bọn tôi hay nói câu này như một câu đùa, Mai nói khẽ, giọng run vì lạnh, nghĩ rằng Ba Lan là đất nước của những nỗi đau lịch sử, người dân yêu đất nước đến mức không thấy những vết thương chưa lành, giống như người yêu nhau mù quáng vậy. Tôi từng có người yêu cũ, lừa dối tôi bao lần, tiêu hết tiền tiết kiệm của tôi để đi nhậu với bạn gái, tôi vẫn tha thứ, vẫn tin anh ấy yêu tôi. Mọi người bảo tôi chính là Yêu là mù quáng: Ba Lan.
Người kiến trúc sư gật gù, đẩy chiếc kính râm vỡ một tròng lên trán: Tôi từng thiết kế những tòa nhà chọc trời ở trung tâm Warsaw, mỗi tối về nhà chỉ có mấy chục con mèo hoang chờ ở cửa. Tôi yêu những đường nét thẳng tắp của bê tông cốt thép, yêu cảm giác nhìn tòa nhà mình thiết kế mọc lên giữa trời, cho đến khi dự án bị hủy, tôi mới nhận ra tôi chưa từng thực sự có người để yêu, chỉ biết yêu những thứ vô tri vô giác. Khao khát được ai đó đợi mình về, hỏi một câu 'hôm nay có mệt không' thôi cũng không có.
Chàng phục vụ trẻ tuổi bỗng cười nhạt, chiếc răng cửa bị sứt mẻ lộ ra: Tôi mỗi ngày phục vụ hàng trăm khách ở quán milk bar, nghe họ kể chuyện chia tay, chuyện cãi nhau với vợ chồng, chuyện chờ người yêu đi làm về. Nhưng không ai từng nhìn tôi quá hai giây, họ chỉ nhìn cái tạp dề dính súp của tôi. Tôi khao khát được ai đó nhìn thấy tôi, không phải là người phục vụ, là một con người, được yêu dù biết có thể sẽ bị tổn thương.
Gã thợ sửa xe bỗng lên tiếng, giọng thô ráp như giấy nhám: Vợ tôi mất năm ngoái trong một vụ tai nạn xe hơi trên đường cao tốc A2. Tôi vẫn giữ cái áo da này của cô ấy, mỗi tối ôm nó ngủ. Mọi người bảo tôi nên bỏ đi, tìm người mới, nhưng tôi không thể. Tôi yêu cô ấy từ lúc 17 tuổi, yêu cả cái tật hay quên chìa khóa, hay khóc khi xem phim buồn. Giờ tôi chỉ khao khát được nghe lại giọng cô ấy một lần thôi.
Tiếng gió rít ngoài cửa sổ dường như nhỏ lại. Những bức tường vô hình giữa họ bắt đầu nứt vỡ, từng mảnh vụn rơi xuống sàn cùng với những câu chuyện về nỗi cô đơn thấm đẫm mồ hôi và nước mắt, về quá khứ đau thương không ai muốn nhắc lại, về khát khao được yêu vẫn cháy bỏng dù đã bị vùi dập bao lần. Căn phòng tối vẫn còn tối, chiếc nến trên bàn đã tắt hẳn, nhưng không còn lạnh lẽo như lúc đầu nữa—có lẽ vì lần đầu tiên sau bao lâu, họ không còn là những người xa lạ ngồi chung một chỗ, mà là những người cùng chia sẻ chung một nỗi đau, chung một khát khao.
