Đàn Cá Gỗ – cái tên ấy vừa lạ, vừa gợi nhớ về một miền biển mặn mòi và những khúc nhạc còn dang dở. Bộ phim ngắn đoạt Cánh Diều Vàng 2024 ấy không chỉ là câu chuyện về giải thưởng, mà còn là một mảnh đời thấm đẫm hơi thở của biển. Cường – chàng trai chôn chân ở bờ cát dài ấy – mang trong mình một vẻ gì đó như con sóng ngầm: lặng lẽ nhưng chẳng thể yên. Đàn ghita phủ bụi trên góc nhà, cây đàn ốp từ mảnh ván thuyền cũ, có lẽ là thứ duy nhất còn sót lại từ thời anh say sưa với âm nhạc như con cá quẫy đuôi giữa biển khơi.
Năm tháng qua đi, tiếng đàn cứ thế lụi tắt dần sau những sớm mưu sinh. Người cha gầy guộc nằm thiêm thiếp trong màn, bữa cơm gia đình chỉ lèo tèo vài con cá nhỏ – những thứ ấy buộc Cường phải kéo lưới khi trời chưa sáng rõ, mặc cho lòng bàn tay chai sạn và đôi vai nhức mỏng mỗi tối về. Có những lúc nhìn đám trẻ tập hát ngã ba đầu xóm, mắt anh nhoè đi như có hạt cát bay vào. Rồi lại tự nhủ lòng – đời ngư dân như tấm lưới, đã quăng ra thì phải vớt được cá.
Nhưng Đàn Cá Gỗ không phải là bản nhạc ai oán. Bộ phim nhuốm màu nắng muối ấy còn nhắc về ký ức ngọt ngào khi cha Cường – ngư dân già khỏe mạnh năm nào – tự tay đẽo tặng anh cây đàn từ mảnh ván thuyền hỏng. Con trai ơi, cá bằng gỗ vẫn có thể bơi trong nhạc mà – lời nói đơn sơ ấy trở thành tàn tro giữa đống củi khô, trước căn bệnh hành hạ người cha. Và rồi chính tình thương ấy níu chân chàng trai ở lại, xếp những bản nhạc mơ ước vào chiếc hòm gỗ dưới gầm giường.
Câu chuyện của Đàn Cá Gỗ cứ nhẹ nhàng len lỏi như sóng vỗ bờ đêm khuya. Đan xen giữa những chuyến ra khơi đầy vất vả là khoảnh khắc Cường vô tình dạy một đứa trẻ trong xóm đánh vài hợp âm cơ bản. Ánh mắt lấp lánh của đứa nhỏ khi tiếng đàn vang lên như gợi lại ngọn lửa đã tưởng thành tro tàn trong anh. Bộ phim không cao trào ồn ào, cũng chẳng có lời thoại hoa mỹ – tất cả những chọn lựa, những trăn trở đều được kể qua nếp nhăn trên trán người đàn ông sớm phải gồng gánh, qua bàn tay thô ráp vuốt ve phím đàn trong đêm khuya thanh vắng.
Chiếc Cánh Diều Vàng trao cho Đàn Cá Gỗ có lẽ là sự ghi nhận cho những mảnh đời đang lặng lẽ hy sinh giữa đời thường. Như câu hát chưa thành lời của Cường – đôi khi, người ta chọn sống để yêu thương, dẫu phải gác lại cái tôi náo nức nhất. Và biển thì vẫn thế, thương cảm bao dung, ôm trọn cả những giấc mơ chưa kịp vươn lên khỏi mắt cá...
