Cái chết của bố, ông Trương Văn Hòa, không chỉ là một sự kiện trong cuộc đời Trương Hữu Vi. Đó là một cơn bão lặng lẽ, đến trong một buổi chiều bình thường khi ông đang ngồi xem báo, tay vẫn còn nắm chặt chiếc cần câu đã cũ kỹ. Một cơn đau thắt ngực dữ dội, rồi ánh mắt mờ dần, chẳng kịp trối trăng. Vi – khi ấy vẫn chỉ là cậu học sinh cấp ba – chạy tới, ôm lấy người bố đã bất động, cảm nhận sự nguội lạnh lan nhanh. Trong căn phòng, chiếc áo khoác của bó treo lủng lẳng trên ghế, còn mùi khói thuốc lá và mùi đất nương của những chuyến câu mộc mạc quá khứ chưa kịp tan hẳn. Vết sẹo ấy không phải là một vết thương da thịt, mà là một mảnh ký ức bị khoét sâu, đọng lại trong từng hơi thở. Mỗi lần nghe tin ai đó vì tai nạn giao thông hay đột quỵ mà trễ cứu, hình ảnh bố lại ùa về, lẫn với câu hỏi day dứt: “Giá mà lúc đó có một cái gì đó… có thể bay đến nhanh hơn.”
Từ câu hỏi ấy, một ý tưởng phi lập thường và đầy háo hức nảy mầm: một chiếc máy bay nhỏ, gọn, có thể cất cánh từ một mặt bằng tạm hoặc thậm chí từ một nóc nhà, mang theo thiết bị y tế cơ bản và một bác sĩ cấp cứu, lao vút qua những cung đường tắc nghẽn để đến bên người bệnh trong vài phút. “Lên như diều gặp gió” – Vi tự đặt tên cho giấc mơ ấy. Nó phải nhẹ nhàng như chiếc diều, nhưng khi gặp “gió” – tức là nhu cầu cấp thiết – thì phải bùng lên, bứt phá mọi rào cản về không gian và thời gian.
Những ngày đêm sau đó là một cuộc chiến thầm lặng giữa Vi với những trang môn phụ kiện, những bản vẽ kỹ thuật rối rắm và những lần thử nghiệm vỡ òa. Có lúc chiếc mô hình nhỏ bằng bẹp nan tuột xuống đất, mảnh vụn văng tung tóe. Có lúc động cơ điện tử gặp trục trặc, bật tia lửa trên bàn làm cháy xém một góc bản phác thảo. Nhưng rồi, từ trong đống đổ nát ấy, một ý tưởng mới nảy ra. Từ những lần vấp ngã, một thiết kế tối giản hơn, thông minh hơn dần hiện lên. Thành quả cuối cùng không phải là một cỗ máy đồ sộ, mà là một cỗ máy tối giản, mang nickname là “Cánh diều khẩn cấp” – có thể tháo rời nhanh, dễ dàng lắp ráp, và bay lên với tốc độ đáng kinh ngạc trong phạm vi ngắn. Thử nghiệm thành công đầu tiên trên một sân bóng đá vắng tanh, khi chiếc máy bay nhỏ êm ái cất cánh, quần vàng loáng một vòng rồi hạ cánh như một cánh diều thuần thục, khiến Vi và vài người bạn đồng hành phải nhảy cẫng lên. Giấc mơ “lên như diều gặp gió” đã có một bước khởi đầu cụ thể.
Thế rồi, sau cơn mưa giông thành công, đến giai đoạn khô khan và cay nghiệt hơn: gọi vốn. Đường đời không chỉ có gió thuận cho những kẻ lãng đãng như diều. Vi từng nghĩ chỉ cần trình bày rõ ràng sự sống còn của ý tưởng là đủ. Nhưng thế giới ấy lại trớ trêu thêm nhiều lớp.
Anh gặp ông Phong, một nhà đầu tư “dân sinh” có tiếng, người ngồi trên chiếc ghế bành da đắt tiền mà vẫn như đang ngồi trên một “đống tiền vàng”. Ông ta nghe xong, hút một hơi thuốc xanh dài, rồi cười khẩy: “Con máy bay diều đó à? Hay ho đấy. Nhưng con tính xem, bao nhiêu người có tiền mua vé máy bay thường? Mà mua vé máy bay thường để đi cấp cứu? Bọn tao đầu tư cho cái gì phải có lợi nhuận rõ ràng. Cuộc sống người ta mua bằng tiền, còn số mạng… ấy là chuyện của bệnh viện và thiên chức. Cứ như ‘phiên bản nâng cấp’ của cái xe cấp cứu là được rồi, đừng mơ mộng.”
Rồi là cô Lành, một nữ doanh nhân trẻ đẹp, tác phong nhanh như gió, nhưng cũng lạnh lùng như gió mùa đông. Cô đánh giá ý tưởng Vi bằng một câu nói sắc như dao: “Đẹmotional value về mẹ cha, tôi hiểu. Nhưng startup cần scalability. Một chiếc máy bay cho một thành phố? Ở Việt Nam? Để rồi xem, người ta sẽ bảo ‘bay được mà không chết vì rớt là tốt rồi’. Anh cần phải liên kết với bệnh viện lớn, có bệnh viện nào dám đứng ra chịu trách nhiệm pháp lý khi máy bay của anh rơi giữa đường không? Anh giải quyết được risk chưa trước khi bàn về return?”
Có lần, Vi gặp một “bác” trong ngành, người ta gọi là “bác Ba chú”. Ông ta tỏ ra rất mối quan tâm, mời Vi về nhà uống trà, khen ngợi ý tưởng như “hy vọng mới cho nước ta”. Nhưng khi Vi đàm phán về vốn, ông lắc đầu thở dài: “Cháu ơi, ý tưởng cháu tốt, nhưng… bác cũng có một ý tưởng tốt nữa, là làm app gọi xe ôm công nghệ kết hợp tim mạch. Đơn giản, ít rủi ro, tiền vào nhanh. Tụi bác đầu tư càng ít, càng dễ điều khiển. Còn máy bay… hàng không là ngành của nhà nước, của những tập đoàn lớn. Cháu như con diều, muốn bay lên phải có người giữ dây, mà dây ấy… đắt lắm.”
Chúng là những cung bậc cảm xúc đan xen. Có hồi Vi tức giận, đứng bên ban công căn phòng trọ nhỏ, nhìn xuống dòng xe nhộn nhịp dưới đường, nghĩ đến bố. Có hồi anh cười phì, vì một nhà đầu tư lại đặt câu hỏi về khả năng “cất cánh trên cầu” hay “tránh chim”, như thể đang xem một trò chơi thử thách hơn là một giải pháp y tế. Anh học cách trả lời, học cách lắp ghép những mảnh ký ức về bố với các slide thuyết trình kinh doanh. Hình ảnh bố ngồi câu cá bỗng trở thành một ví dụ về sự kiên nhẫn. Hình ảnh bố mất vì một “cơn đau ngực khó lường” trở thành thống kê về “thời gian vàng trong cấp cứu nhồi máu cơ tim”.
Hành trình tìm kiếm vốn giống như một vòng quay nghiệt ngữ của những con diều. Có người giữ dây chặt, không cho anh bay xa, muốn anh xuống đất, giải quyết những “bài toán” nhỏ nhặt hơn trước. Có người giật dây đột ngột, làm anh lạc hướng, nghi ngờ cả giấc mơ thuở nhỏ. Có người… chỉ đứng nhìn từ xa, vỗ tay khen đẹp, nhưng chẳng bao giờ tiến lại gần. Anh hiểu ra rằng, “lên như diều gặp gió” không chỉ là sự bùng nổ đẹp đẽ khi gặp thuận lợi. Nó còn là nghệ thuật giữ thăng bằng, điều chỉnh góc bay, chịu đựng những cơn gió ngược, và đôi khi, phải biết cách “lướt” qua những trăn trở của người khác mà không để bản thân rơi xuống.
Và giờ đây, dù chưa chắc đã chạm đến đích, Trương Hữu Vi vẫn đang ở đó, trên một ranh giới mong manh giữa ước mơ và thực tại. Chiếc “Cánh diều khẩn cấp” của anh chưa thể cất cánh rộng rãi trên bầu trời thành phố, nhưng nó đã được chế tạo, đã thử nghiệm. Và trên con đường tìm kiếm những người cùng bay cùng anh, những lần vấp ngã, những cái lắc đầu, những nụ cười méo mó ấy… dù mang nặng tính “dở khóc dở cười”, lại chính là những ngọn gió mạnh mẽ nhất, thổi qua, tước bỏ đi những chần chừ, và buộc anh phải bay nhanh hơn, khéo léo hơn. Bởi lẽ, con đường của một kẻ mang ước mơ cứu người bằng một ý tưởng điên rồ, thì chẳng bao giờ là một con đường bằng phẳng. Nó luôn là một dải trời với những luồng gió tác động khác nhau – và anh, như một chiếc diều, đang học cách đọc từng cơn gió ấy để không bị văng xuống, mà hướng về phía trước, dù có là một chút xíu.
