Người dân vùng chân đồi Carpathian không gọi nó là The True Myth (Huyền thoại Thật) một cách tùy tiện. Những ông già bà cả vẫn thì thầm về cái hồ nằm sâu hun hút giữa rừng bạch dương và sồi, sâu đến mức ngay cả những thợ săn nắm chắc từng đường mòn trong lòng bàn tay cũng chẳng dám tới gần sau khi mặt trời lặn.
Mavka đã ngồi trên cành liễu rủ nhô ra mặt hồ đó từ trước khi bà cố của những người già hiện nay còn chào đời. Cô không phải là nàng tiên mang vòng hoa đeo cỏ mà trẻ con vẫn vẽ trong sách tranh: da cô xám xanh như bèo lục bình dưới bóng râm, mái tóc nhỏ từng giọt nước hồ lạnh buốt mỗi khi cử động, và gã thợ săn cuối cùng định ăn cắp chiếc trâm bạc cài tóc cô đã không bao giờ quay lại làng. Hắn giờ vẫn nằm dưới đó, bị ép vào lớp bùn cùng với hàng trăm linh hồn khác mà các nàng tiên cá, các tinh linh rừng vây quanh bờ hồ chờ đợi — bổn phận của lũ chúng là lôi bất kỳ con người nào lạc tới đây xuống đáy, nuôi dưỡng bóng tối giúp giữ cho phép thuật của đám sinh vật bất tử này còn sống.
Lukyan không phải thợ săn. Anh là nhà sinh vật học từ thành phố tới, mang theo cuốn sổ cũ nát và kính lúp để đếm trứng ếch, đo đường kính vòng gỗ sồi, lẩm bẩm một mình về «vi khí hậu» hay «đa dạng sinh học» như thể khu rừng này quan tâm đến mấy cái nhãn dán của con người. Anh lạc vào hồ vào tuần thứ ba của đợt khảo sát thực địa, đôi ủng lấm bùn, khi làm rơi lọ đựng mẫu nước và ghé sát mặt hồ để vớt nó lên.
Mavka đang ngồi trên cành liễu, sẵn sàng kéo anh xuống nước. Nhưng Lukyan không hét lên khi thấy gương mặt cô in đậm trên mặt nước cạnh gương mặt anh. Anh chỉ chớp mắt, đẩy gọng kính lên sống mũi, nói: «Bạn có bào tử của Ramalina fraxinea trên vai này. Đấy là loại địa y chỉ mọc trên cây tần bì 200 tuổi. Bạn đi từ khu rừng thưa phía bắc lên à?»
Mavka đông cứng người. Chưa từng có ai nhìn cô như một sinh vật sống, chứ không phải một linh hồn để cướp đoạt, một con quái vật để sợ hãi. Hôm đó cô thả anh đi. Ngày hôm sau, khi anh quay lại với ổ bánh mì lúa mạch đen mang từ làng, gói trong tấm vải kẻ caro, cô không kéo anh xuống. Cô ngồi trên bờ, nghe anh nói về việc nước hồ lạnh đến mức không cá nào đẻ trứng, rễ cây liễu đang thối dần từ gốc, hay anh chưa từng thấy khu rừng nào vừa sống động vừa buồn đến thế.
Các nàng tiên cá nhận ra sự thay đổi đầu tiên. Những bàn tay nhợt nhạt, có màng của chúng bắt đầu quất lên mặt nước gần ủng của Lukyan mỗi khi anh lội vào lấy mẫu. Các tinh linh gỗ, nhỏ xíu với hàm răng sắc nhọn, bắt đầu xé rách trang sổ của anh mỗi khi anh bỏ quên nó. Nàng tiên già nhất, kẻ canh giữ hồ từ thời kỳ Băng hà, đã chặn Mavka vào đêm trăng tròn vừa rồi, giọng nói như đá mài vào nhau: «Cháu quên vị trí của mình rồi sao, đứa nhỏ? Bọn ta nuôi sống bằng nỗi sợ của con người, bằng sức nặng linh hồn lũ nó chìm xuống nước ta. Cháu để tên này sống, để hắn nói chuyện với cháu như cháu là một mẫu vật trong đống sổ sách của hắn, cháu đang làm suy yếu tất cả bọn ta.»
Chúng chẳng muốn giết Lukyan ngay lập tức — chúng muốn Mavka tự chọn. Xé cổ anh ta bằng móng vuốt sắc nhọn, như cô từng làm với hàng trăm người đàn ông trước đây, ném linh hồn anh xuống hồ hòa cùng những kẻ khác. Nếu cô làm thế, cô vẫn là một phần của bọn chúng, vẫn ở trong phe bóng tối, vẫn bất tử và lạnh lẽo. Nếu không… các nàng tiên cá đã tập luyện cách làm một con người chết đuối mà không để lại vết tích, còn bọn tinh linh gỗ đã biết chính xác căn lều vải mỏng manh của Lukyan dựng ở đâu. Lũ chúng sẵn sàng làm bất cứ điều gì, từ đầu độc nguồn nước anh dùng, đến lấy trộm cuốn sổ ghi chép toàn bộ vị trí khu rừng anh đã khảo sát, để ép Mavka quay lại với cái bóng tối mà cô sinh ra từ đó.
Đó là phần mà mấy bản in ấn tạm trong các cuốn sổ tay du lịch, những câu chuyện người ta kể cho khách du lịch ở các trạm nghỉ trên núi, đều lược bỏ khi viết về The True Myth. Họ bảo Mavka là quái vật, bảo cô bắt cóc trẻ con, bảo không bao giờ được đến gần cái hồ. Họ không kể về anh nhà sinh vật học ủng lấm bùn, về cách những ngón tay lạnh buốt của Mavka run rẩy khi nhận lấy ổ bánh mì từ tay anh, hay cách bọn sinh vật bóng tối đang vây quanh, chờ đợi cô đưa ra lựa chọn sẽ kéo cô về phía ánh sáng, hay kéo tất cả chìm sâu hơn vào bóng tối.
